Warme meimaand zet Nederlandse wijnbouw op scherp

De thermometer tikte in mei meermaals de dertig graden aan, en dat laat zijn sporen na in de wijngaarden van Nederland. Maar wat betekent zo’n vroege hittepiek nu werkelijk voor de druiventeelt? ChefsFriends sprak met Adam Dijkstra van het Nederlands Wijnbouwcentrum in Groesbeek, het hart van de vaderlandse wijnbouw.

De Nederlandse wijnsector heeft de afgelopen decennia een stevige ontwikkeling doorgemaakt. Waar ons land dertig jaar geleden nauwelijks serieus werd genomen als wijnland, profiteren wijnmakers tegenwoordig van een klimaat dat steeds meer lijkt op dat van delen van Frankrijk in de jaren tachtig en negentig.

Dat levert rijpere druiven, hogere kwaliteit en meer mogelijkheden voor klassieke druivenrassen op. Tegelijkertijd neemt de invloed van extreme weersomstandigheden toe.

Bloei nog niet vervroegd

De warme dagen in mei dit jaar zorgden niet direct voor een vervroegde bloei van de wijnranken. Volgens Adam speelde het natte weer dat volgde daarbij een belangrijke rol.

‘De bloei is nog niet vervroegd. Dat heeft vooral te maken met de regenachtige periode die daarna volgde. Druivenplanten kunnen zich verrassend goed aanpassen aan temperatuurwisselingen.’

Toch heeft extreme warmte wel degelijk invloed op de plant. Zodra de temperatuur boven een bepaalde grens uitkomt, sluiten de huidmondjes in de bladeren zich.

‘Bij veel rassen die we in Nederland verbouwen, ligt die grens ergens tussen de 28 en 32 graden. De plant gaat dan als het ware in een noodstand. De verdamping wordt beperkt en groeiprocessen komen tijdelijk stil te liggen.’

Droogte vraagt vakmanschap

De hoge temperaturen zorgden ook voor een snelle verdamping van bodemvocht. Vooral jonge aanplant kan daar gevoelig voor zijn. Volgens Adam ligt hier een belangrijke taak voor de wijnbouwer.

Door slim te werken met bodembedekking en een gezonde bodemstructuur kan veel vocht worden vastgehouden. Dat helpt om de impact van droge periodes te beperken.

Toch betekent een warme meimaand niet automatisch dat een topoogst in aantocht is. Daarvoor zijn veel meer factoren bepalend.

‘Op dit moment kun je eigenlijk nog niets zeggen over de uiteindelijke oogst. Alleen rassen die toevallig al in bloei stonden, kunnen hinder hebben ondervonden van de hitte. Dan zie je soms meer misbloei, waarbij bloemetjes niet goed worden bevrucht.’

Kwaliteit ontstaat later

Wie denkt dat veel zon in mei direct leidt tot betere wijn, komt bedrogen uit. Volgens Adam ligt de sleutel tot kwaliteit veel later in het seizoen. ‘Na de bloei duurt het nog twintig tot veertig dagen voordat de plant daadwerkelijk suikers kan gaan opslaan in de druiven. Dat proces begint pas echt tijdens de rijpingsfase in augustus.’

Dat betekent dat zonnig weer in het voorjaar vooral invloed heeft op de groei van de plant en minder op de uiteindelijke smaakontwikkeling van de druif.

Wel zorgt warmte ervoor dat de groei soms razendsnel verloopt. Dat klinkt positief, maar heeft ook een keerzijde. ‘Scheuten die heel snel groeien, zijn vaak kwetsbaarder. Ze kunnen makkelijker beschadigen of afbreken.’

Ideaal wijnweer bestaat niet

Volgens Adam ziet het ideale Nederlandse wijnjaar er behoorlijk anders uit dan veel mensen denken.

‘Een droge mei met temperaturen tussen de 18 en 25 graden is eigenlijk perfect. Een beetje wind helpt ook. Dan verloopt de bloei rustig en gelijkmatig.’

Na de bloei mag er best af en toe wat regen vallen, zodat voedingsstoffen goed uit de bodem worden opgenomen. Vervolgens dromen wijnmakers van een droge nazomer. ‘Vanaf augustus zou je graag droog en stabiel weer zien tot eind september of oktober.’

Of dat ideale scenario vaak voorkomt?

‘Nooit.’

Klassieke druiven in opmars

De klimaatverandering zorgt er wel voor dat Nederlandse wijnmakers steeds vaker kiezen voor klassieke druivenrassen. Waar vroeger vooral hybride rassen zoals Solaris, Johanniter en Regent werden aangeplant, winnen Chardonnay, Pinot Noir en andere traditionele rassen terrein.

Ook bij het Nederlands Wijnbouwcentrum werd die keuze enkele jaren geleden bewust gemaakt. ‘Wij zijn in 2022 meer gaan inzetten op klassieke rassen zoals Riesling, Chardonnay, Pinot Blanc en Auxerrois.’

Dat sluit aan bij een bredere trend binnen de Nederlandse wijnbouw. Door de stijgende temperaturen worden steeds meer wijngaarden geschikt voor druivenrassen die vroeger als te ambitieus werden beschouwd.

Toch waarschuwt Adam dat niet de opwarming zelf, maar vooral de extremen de grootste uitdaging vormen.

‘Planten houden niet van extremen. Ze houden van gelijkmatig weer. Klimaatverandering biedt kansen, maar de grilligheid die erbij hoort, maakt het werk van de wijnbouwer juist ingewikkelder.’

Voor Nederlandse wijnmakers ligt de toekomst daarom niet alleen in meer warmte, maar vooral in het vermogen om met steeds grotere weersschommelingen om te gaan. Dat maakt wijnbouw in Nederland uitdagender dan ooit, maar misschien ook interessanter dan ooit tevoren.

ChefsFriends wordt mede mogelijk gemaakt door ‘De vrienden van…’:
Kesbeke Fijne Tafelzuren
Kaasfort Amsterdam
Chaîne des Rôtisseurs
Nice to Meat
Schmidt Zeevis
la Fève chocolade en desserts
Mr. Henry’s 0,00%
De WijnGoeroe
WTOL Academy
Neleman
R & R media en advies
Ook vriend worden? Stuur een e-mail naar richard@chefsfriends.nl of rik@chefsfriends.nl.