Stan Beurskens: ‘2025 is een makkelijk wijnjaar voor Nederland’

Wie de Nederlandse wijnbouw zegt, zegt Stan Beurskens. De Limburgse wijnboer van Wijngaard St. Martinus in Vijlen geldt al jaren als een van de meest invloedrijke personen in de sector. Niet alleen vanwege zijn eigen wijnen, maar ook als adviseur van tientallen Nederlandse wijnboeren. ChefsFriends spreekt hem over de oogst van 2025, de ziektedruk, de rol van de suzuki-vlieg, en de toekomst van de Nederlandse druif.

‘Het is een goed jaar’, steekt Stan enthousiast van wal. ‘We hebben een prachtige zomer gehad en dat zie je terug in de druiven. Wat we binnenhalen, stemt me zeer tevreden. De opbrengst ligt gemiddeld tien tot twintig procent hoger dan normaal, al moeten we dat wel relativeren, want vorig jaar zaten we op vijftig procent minder. Maar de kwaliteit is goed, en dat is wat telt.’

De wijnmaker is niet iemand die snel euforisch wordt. Toch klinkt in zijn stem tevredenheid door. ‘Ik ben altijd van het risico nemen, dus ik laat de druiven liever wat langer hangen. Dat levert vaak complexere wijnen op, al vraagt het ook om lef.’

Ook bij de wijnboeren die hij begeleidt, ziet hij een positief beeld. ‘Als adviseur bezoek ik veel bedrijven. De algemene indruk is goed. Het lijkt een evenwichtig wijnjaar te worden.’

Lage ziektedruk dankzij nieuwe rassen

De afgelopen jaren waren niet eenvoudig voor wijnbouwers. De natte zomers en hoge luchtvochtigheid zorgden geregeld voor schimmelproblemen. Maar dit jaar was anders. ‘De ziektedruk was goed beheersbaar’, vertelt Stan. ‘Wij werken met veel nieuwe rassen, en dat maakt het makkelijker. Een ras als Souvignier Gris heeft een sterke natuurlijke weerstand. Dat helpt enorm.’

De klassieke rassen zoals Riesling, Chardonnay en Pinot Noir vragen volgens hem meer aandacht. ‘Maar ook die deden het dit jaar goed. Het was gewoon een makkelijk jaar, als ik eerlijk ben.’

Toch wil hij niet te vroeg juichen. ‘Een goed seizoen zegt niet alles. De basis ligt in de wijngaard, en dat vraagt altijd precisie. Hoe dun je uit, hoeveel trossen laat je hangen. Dat bepaalt uiteindelijk de wijnkwaliteit.’

Wit presteert beter dan rood

Volgens Stan blijft wit in Nederland voorlopig de sterkste troef. ‘Witte druiven zijn hier makkelijker te telen dan rode. Dat is logisch in ons klimaat. Rood vraagt meer zon en rijpingstijd, en dat maakt het risicovoller.’

Hij legt uit dat kleine verschillen in de vinificatie grote gevolgen hebben. ‘Bij wit ligt de schil maar kort in contact met het sap, hooguit 24 uur. Bij rood is dat zeven tot veertien dagen. Als daar slechte of onrijpe druiven tussen zitten, proef je dat meteen in de wijn. Dat maakt rood kwetsbaarder.’

Wat hem dit jaar opviel, was de focus op suikergehaltes. ‘Ik kijk daar nooit naar’, zegt hij resoluut. ‘De suikers waren hoog, maar de fysiologische rijpheid niet altijd. Dat vond ik misleidend. De cijfers zagen er goed uit, maar de druif was niet overal even rijp. Uiteindelijk gaat het om smaak, niet om cijfers.’

Suzuki-vlieg blijft probleem

De gevreesde suzuki-fruitvlieg duikt al jaren op in de Nederlandse wijngaarden. ‘Die vlieg gaat nooit meer weg’, zegt Stan nuchter. ‘We zullen ermee moeten leren leven. Percelen dichtbij bosranden hebben er het meest last van.’

Hij ziet echter een groter probleem: de ongelijkheid in Europese regelgeving. ‘Ik werk in vier landen, Nederland, België, Duitsland en Frankrijk, en de verschillen zijn enorm. Wat in België en Duitsland mag, is bij ons verboden. En dat terwijl de wijnen straks allemaal in hetzelfde schap liggen. Dat klopt niet.’

Stan benadrukt dat hij niet pleit voor meer chemische middelen, maar voor gelijke regels. ‘Ik run een circulair, duurzaam bedrijf. We gebruiken al vijftien jaar geen herbiciden, nul pesticiden en hebben een zeventig procent reductie in fungiciden. Maar het speelveld moet wel eerlijk blijven. Anders maak je het Nederlandse wijnboeren onnodig moeilijk.’

Oneerlijke Europese regels

‘Ik vind het vreemd dat een Duitse of Belgische wijnboer vier middelen mag gebruiken, terwijl wij er één of twee hebben,’ zegt hij. ‘Dan loop je in Nederland het risico op resistentie, net als bij antibiotica. De natuur vindt altijd een uitweg. Als je te weinig afwisselt, wordt een schimmel resistent en sta je met lege handen.’

Volgens Beurskens is het essentieel dat Europa eenduidige regels opstelt. ‘Een Poolse appel en een Franse druif liggen straks naast onze wijnen in de supermarkt. De consument denkt dat alles gelijk is, maar dat is het niet.’

Hij pleit voor gelijkwaardigheid en innovatie. ‘Ik vind dat we in Nederland voorop mogen lopen, maar we moeten niet Roomser zijn dan de paus. Soms maken we regels die in de praktijk niet werken. Dan schieten we ons doel voorbij.’

Innovatie vraagt tijd en realisme

Zijn toon wordt scherper als het gaat over regelgeving zonder alternatief. ‘Je kunt niet vandaag iets verbieden zonder een oplossing te bieden. Dat werkt niet. Als je spuitmiddelen afschaft, moet je boeren tijd geven om over te schakelen naar nieuwe rassen of technieken. Innovatie heeft tijd nodig.’

Stan vergelijkt het met elektrisch rijden. ‘Je kunt niet morgen zeggen: we moeten morgen allemaal elektrisch rijden, dat kan het elektriciteitsnet niet aan. Zo werkt het ook in de landbouw.’

Bij St. Martinus wordt volop geëxperimenteerd met technologie. ‘We werken met drones, sensoren en nieuwe druivenrassen. Alles om zo min mogelijk middelen te gebruiken. Maar de stap van A naar Z maak je niet in één dag.’

Regionale verschillen steeds groter

Door de grilligheid van het weer zijn de verschillen tussen wijngaarden in Nederland groot geworden. ‘Een kilometer verderop kan honderd millimeter regen vallen, terwijl het bij jou droog blijft,’ vertelt Stan. ‘Dat maakt de wijnbouw steeds lokaler. Zelfs binnen één regio zie je enorme verschillen.’

Zijn eigen wijngaarden in Zuid-Limburg laten dat duidelijk zien. ‘We hebben vijf percelen, en de regenmeters laten grote variatie zien. De ene grond is lichter, de andere zwaarder. Dat heeft allemaal invloed op de opname van water.’

De bodemsoort speelt volgens hem een cruciale rol. ‘Een lössgrond houdt water vast, zand laat het meteen door. Dat bepaalt hoe de plant reageert. Grond, regen en druivenras zijn steeds nauwer met elkaar verweven.’

Druiven met dikkere schillen zijn de toekomst

Door de hevige regenval en temperatuurschommelingen winnen bepaalde druivenrassen terrein. ‘Rassen met minder compacte trossen en dikkere schillen doen het beter’, zegt Stan. ‘Die kunnen een regenbui verdragen zonder te barsten. Bij compacte trossen drukken de bessen als het regent elkaar kapot, waardoor botrytis sneller toeslaat.’

De toekomst ligt volgens hem bij druiven die weersbestendig en ziekteresistent zijn. ‘We moeten nadenken over rassen die passen bij het veranderende klimaat. Regenbuien, wisselende temperaturen, dat wordt de nieuwe standaard. Daar moeten onze wijngaarden op voorbereid zijn.’

Het druifras van de toekomst bestaat niet

Beurskens krijgt vaak de vraag welk druifras dé toekomst heeft voor Nederland. Zijn antwoord is genuanceerd. ‘Er bestaat niet één ideaal ras. Nederland kent te veel verschillen in grondsoorten, van klei tot zand en löss. Wat in Limburg werkt, hoeft niet te werken in Friesland of de Achterhoek.’

Hij verwijst naar zijn proefveld met 140 rassen. ‘Ik zoek naar rassen die bij onze omstandigheden passen. Als die later ook elders goed functioneren, is dat mooi meegenomen. Zo begon het met Souvignier Gris. Wij waren de eerste commerciële wijngaard in Europa die ermee werkte. Nu zie je het ras in Frankrijk, België en zelfs Zuid-Afrika. Dat is prachtig om te zien.’

Maar, zegt hij, innovatie is maatwerk. ‘Een ras dat bij mij ideaal is, kan elders totaal niet functioneren. Dat maakt de wijnbouw juist interessant. Je moet blijven leren en aanpassen.’

De rol van de wijnmaker

Beurskens is niet alleen wijnbouwer, maar ook oenoloog. Zijn ervaring leert dat de kwaliteit van wijn vooral in de wijngaard wordt bepaald. ‘Zeventig tot tachtig procent van de kwaliteit ontstaat daar. Hoe je snoeit, hoeveel trossen je laat hangen. Dat bepaalt alles.’

Hij lacht: ‘Een slechte wijnmaker kan van goede druiven slechte wijn maken, maar andersom lukt het nooit. Met slechte druiven maak je geen topwijn.’

De Limburgse pionier verwacht dan ook een sterk wijnjaar. ‘De druiven zijn goed, dus de kans op mooie wijnen is groot. Uiteindelijk maken we het af in de kelder, maar de basis is uitstekend.’

Innovatie en morele plicht

Beurskens voelt een morele verantwoordelijkheid richting zijn omgeving. ‘Ik wil dat mijn kinderen in een gezonde wereld opgroeien. Daarom spuiten we zo min mogelijk. Dat is mijn plicht als ondernemer.’

Tegelijkertijd vindt hij dat beleid realistisch moet blijven. ‘We moeten niet dogmatisch worden. Minder middelen gebruiken is goed, maar geef boeren wel de kans om te schakelen. Innovatie is geen knop die je om zet. Dat kost jaren van onderzoek en experimenteren.’

Hij gelooft sterk in samenwerking tussen wijnboeren. ‘We moeten kennis delen. Alleen dan kunnen we als sector groeien. De kwaliteit van Nederlandse wijn stijgt elk jaar, en dat komt door de bereidheid om te leren van elkaar.’

De Nederlandse wijnbouw is volwassen aan het worden, zegt Stan trots. ‘Vijftien jaar geleden moesten we nog uitleggen dat er überhaupt wijn gemaakt werd in Nederland. Nu winnen we prijzen en staan we op wijnkaarten van toprestaurants. Dat is een enorme ontwikkeling.’

ChefsFriends wordt mede mogelijk gemaakt door ‘De vrienden van…’: Kesbeke Fijne Tafelzuren, Kaasfort Amsterdam, Chaîne des Rôtisseurs, Nice to Meat, Schmidt Zeevis, la Fève chocolade en desserts, Grape ‘N’ Green, Mr. Henry’s 0,00%, De WijnGoeroe en R & R media en advies. Ook vriend worden? Stuur een e-mail naar richard@chefsfriends.nl of rik@chefsfriends.nl.