Derrick Neleman: biologische wijn als missie, niet als marketingtruc

Wijnondernemer Derrick Neleman voert al 26 jaar een activistische strijd om de wijnwereld te verduurzamen en biologisch de standaard te maken. Vanuit zijn eigen wijnhuis in Valencia en vanuit het nieuwe kantoor in Zutphen combineert hij ambachtelijk vakmanschap met opvallend design en een unieke coöperatie van vijfduizend mede-eigenaren. Dit is het verhaal van een pionier die bewijst dat passie voor de natuur en commercieel succes naadloos in elkaar overgaan.

Wie begrijpt waar Derrick Neleman vandaan komt, begrijpt ook waar hij naartoe gaat. De wortels van zijn overtuiging liggen niet in een boardroom-beslissing, maar in een jeugd die al vroeg werd gekleurd door bewuste keuzes. ‘Thuis kookte mijn moeder heel smaakvol en al in een vroeg stadium biologisch,’ vertelt hij. ‘Mijn eerste bijbaantjes waren buiten, bij mensen in de tuin. Ik was graag buiten.’

Na zijn middelbare school koos hij voor de Warmonderhof, een opleiding voor biologisch-dynamische landbouw. Een schot in de roos, zo noemt hij het zelf. Alleen, met een diploma voor biologisch-dynamisch boer viel in Nederland rond de eeuwwisseling nauwelijks een boterham te verdienen. Hij trok naar Duitsland voor een baan, en in zijn schaarse vrije tijd verkende hij de nabijgelegen wijnstreek.

‘Ik ontmoette daar een wijnmaker die biologisch-dynamisch werkte,’ zegt Derrick. ‘Hij stond in zijn wijnvelden, met uitzicht over het dal. En toen wist ik het.’ Wat hij wist: dit was de plek waar zijn achtergrond in duurzaamheid, zijn familiehistorie in handel en zijn liefde voor cultuur en verhalen samenkwamen. Wijn als het product dat alles verbindt.

Roepen in de woestijn

Die combinatie van biologisch telen en meeslepend verhalen vertellen is sindsdien de kern van Neleman. Maar de weg ernaartoe was verre van eenvoudig. Al meer dan 26 jaar legt Derrick uit waarom biologisch voor wijn relevant is. En hij doet dat met een activistische ondertoon die hij niet probeert te verbergen.

‘Wijn is fruitteelt,’ zegt hij recht voor zijn raap. ‘Zodra mensen dat beseffen, denken ze ook aan de spuitvliegtuigjes boven de appelgaarden en het gif dat daarbij vrijkomt.’ De link tussen intensief pesticidengebruik in de wijnbouw en Parkinson is voor hem geen abstracte wetenschappelijke claim, maar een concreet argument. In Frankrijk werd de ziekte al erkend als officiële beroepsziekte onder wijnboeren. Duitsland volgde. ‘En nog steeds moet je dat uitleggen. Nog steeds zijn mensen verbaasd.’

Soms deed dat uitleggen aan roepen in de woestijn. Maar Derrick koos ervoor de boodschap scherp te houden zonder de glimlach te verliezen. Zo verscheen er ooit een grote advertentie in zowel de NRC als de Volkskrant met de vraag: ‘Zit er gif in jouw wijnglas?’ De reacties waren gemengd. ‘Zelfs onze eigen wijnbranche viel daarover. Maar ik ben wel eens verbaasd hoe je nog moet uitleggen wat biologisch anders maakt.’

Valencia als biologisch paradijs

Neleman bestaat nu twaalf jaar als wijnhuis en heeft zijn productie gevestigd in Casa del Rey, een klein dorp van amper 36 inwoners in de heuvels van het achterland van Valencia. De wijngaarden liggen op hoogtes tot duizend meter. Het was geen toevallige keuze.

‘Voor Neleman was ik importeur van biologische wijnen,’ legt Derrick uit. ‘Op een natuurlijke wijze kwamen er twee regio’s uit de bus: Spanje en Chili. Om dezelfde reden: klimatologische omstandigheden die het biologisch werken vergemakkelijken.’ Waar vochtige gebieden zoals de Loire of Bordeaux biologische telers voor extra uitdagingen stellen, bieden de droge winters en warme zomers van Valencia de perfecte biotoop. ‘Je maakt het jezelf een stuk makkelijker als het niet vochtig is.’

Het wijnhuis dat Neleman overnam was al twintig jaar biologisch gecertificeerd en fungeerde ooit als coöperatie voor de lokale boeren. Die historische band met de omgeving blijft voelbaar. Kleine percelen met wijnranken worden afgewisseld met amandelbomen en olijven, een diversiteit die het landschap vitaler maakt. ‘Het is geen monocultuur zoals je in veel andere gebieden ziet.’

Wortels in de gemeenschap

Dat de integratie in de lokale gemeenschap tijd kostte, verzwijgt Derrick niet. ‘We werden aanvankelijk wel met argusogen bekeken. Je wordt al snel neergezet als de rijke Nederlander die daar wat wil doen.’ Zelfs de naam zorgde voor scepsis: in Spanje heeft een bedrijf doorgaans twee namen, zoals het familienamen-systeem voorschrijft. ‘Neleman is één naam. Mensen zeiden: dit gaat niet werken in Spanje.’

Toch verankerde het bedrijf zich langzaam maar zeker in het dorp, door kleinschalige keuzes die grote gevolgen hadden. Zo koopt Neleman geen eigen machines voor bepaalde werkzaamheden omdat de buurman die al heeft, en hem zo werkgelegenheid gunt. ‘Doordat we mensen zijn gaan betrekken, zien ze dat we ook echt zorgen voor werkgelegenheid en samenwerken.’

Een concreet bewijs van die verbondenheid leverde de verwoestende watersnoodramp in Valencia in oktober 2024 die ruim 200 mensen het leven kostte. Een deel van het Neleman-team greep naar de schop om te helpen opruimen. En de gemeenschap van mede-eigenaren haalde in korte tijd dertigduizend euro op voor de zwaar getroffen gemeente. ‘Dat werd ons niet gevraagd. Het was een initiatief dat we zelf namen.’ De burgemeester belde persoonlijk om zijn verbazing en dankbaarheid uit te spreken.

5000 eigenaren als fundament

Neleman is geen gewoon wijnbedrijf. De onderneming heeft de vorm van een coöperatie met inmiddels vijfduizend mede-eigenaren die gezamenlijk eigenaar zijn van zowel het Spaanse wijnhuis als het Nederlandse kantoor en magazijn. In de loop der jaren brachten zij circa tien miljoen euro bijeen. ‘Daarmee hebben we ons wijnhuis kunnen opknappen, geïnvesteerd in onze operatie en marketing kunnen doen,’ vertelt Derrick. ‘Die gemeenschap heeft mede mogelijk gemaakt wie wij nu zijn.’

Nieuwe certificaten zijn momenteel niet in actieve ronde beschikbaar, maar via de secundaire markt op Bondex kunnen geïnteresseerden certificaten overnemen van mede-eigenaren die willen verkopen. Het doel is niet het maximaliseren van het aantal eigenaren, maar het vergroten van het marktaandeel van biologische wijn. ‘We noemen dat intern ook wel onze afsnoepstrategie. Als de markt niet groeit, moeten wij zorgen dat we reguliere wijn verdringen.’

Design als drempel verlagen

Wie het Nederlandse kantoor en magazijn bezoekt, merkt meteen dat Neleman design serieus neemt. De warme lobby ademt wijnbeleving, terwijl het moderne magazijn erachter gericht is op efficiënte orderverwerking. Die twee werelden, het verhaal en de logistiek, lopen bij Neleman naadloos in elkaar over.

Het visuele taalgebruik van de wijnen valt op in een categorie die vaak terugvalt op klassieke etiketten en verouderde codes. ‘De wijnwereld kan veel leren van de bierwereld,’ stelt Derrick. ‘Die communiceert altijd veel directer met de klant. De wijnwereld laat dat een beetje liggen.’ Hij noemt het ook een strategische noodzaak, want de dalende consumptiecijfers spreken boekdelen. Jonge generaties voelen geen connectie met de wijnwereld. ‘Dat is niet hen aan te rekenen. Dat is aan ons.’

Design is bij Neleman ook een belangrijk instrument. Zo verving het bedrijf aluminium capsules voor papieren alternatieven, stapte het over op kurk vanwege de ecologische meerwaarde en koos het voor een glasproducent op slechts twintig kilometer van de productielijn. De fles zelf wordt momenteel omgezet naar een Bordeaux-model dat teruggebracht wordt naar 280 gram. ‘De missie gaat boven de looks,’ zegt Derrick simpel.

De wijn in zijn glas

Na een lange dag grijpt Derrick zelf naar de Casas del Rey Bobal Robusta Organic. Een Bobal van oude stokken, soms tot honderd jaar oud. ‘Ik zie die oude wijnstokken voor me, hoog in de velden. Dat er met heel veel handwerk en liefde wijn van is gemaakt, en dat ik daar een glas van kan nemen. Dat is altijd een bijzonder moment.’

De naam Robusta verwijst bewust naar de koffiewereld, en is kenmerkend voor het rebelse tintje dat Neleman zichzelf toedicht. Bobal heeft van nature een dikke schil die bij onvoorzichtig vinificeren kan leiden tot een tanninerijke, zware wijn. Neleman perst de druiven niet, maar gebruikt het vrijlopende sap, het zogeheten virgin sap. ‘Dat maakt waarom die wijn zo zacht overkomt. Hij is nog steeds vol en rijk, maar niet zwaar in tannine.’

De Casas del Rey Bobal Oolong wijn scoorde recentelijk het hoogste bij Decanter in zijn prijsklasse, en oogst ook internationaal lof. Dat kwaliteitsbesef is voor Derrick nooit los te koppelen van de biologische aanpak. ‘Je kan niet een goede wijn maken van slechte druiven. Het begint in de wijngaard. Je moet een gezonde wijngaard hebben.’

De toekomst van biologische wijn

De biologische wijnmarkt groeit, maar niet snel genoeg. Dat is de nuchtere conclusie die Derrick trekt als hij naar de toekomst kijkt. Engelse rapporten voorspellen een verdrievoudiging richting 2030, en Neleman laat zelf mooie groeicijfers zien terwijl veel concurrenten dalen. Maar er is meer vaart nodig.

‘Als het te soft gebracht wordt, komt de boodschap niet aan,’ zegt hij. ‘Dan gaat het te langzaam.’ Klimaatverandering is een reëel gevaar voor de wijnsector, maar Derrick benoemt ook een bedreiging van binnenuit: de wijnwereld zelf. Generatie Z laat wijn links liggen, niet omdat jongeren niet van goede drank houden, maar omdat de sector verzuimt hen aan te spreken. ‘De koffiewereld heeft dat veel beter gedaan. Dat is aan ons om te veranderen.’

Voor klimaatadaptatie ziet hij hoop in oude rassen zoals Bobal, die beter bestand zijn tegen hitte en droogte dan gevestigde namen als Tempranillo of Cabernet Sauvignon. ‘Over dertig jaar is dat een uitdaging. Maar gebieden zoals Valencia laten zien dat er alternatieven zijn.’ Opschalen is voor Neleman haalbaar. Door meer biologisch fruit in te kopen bij gelijkgestemde wijnboeren kan het bedrijf relatief eenvoudig verdubbelen, zonder ingrijpende investeringen in nieuwe infrastructuur.

Meer dan een marketingsausje

De vraag die Derrick zelf het liefst beantwoord ziet, is ook de meest fundamentele: wat maakt Neleman nu écht anders? ‘We moeten nog vaak vertellen dat we zelf de wijn maken. We hebben twee oenologen in dienst die fulltime dagelijks met die wijn bezig zijn.’ Dat is geen branding, dat is ambacht. De druiven worden met de hand geplukt, de wijn wordt minimaal gefilterd en gemaakt met zo weinig mogelijk toevoegingen.

Die missie wordt gedragen door een gemeenschap van vijfduizend mede-eigenaren die meer zijn dan aandeelhouders. Ze zijn medestanders in een strijd die Derrick al 26 jaar voert: de strijd voor een wijnwereld zonder pesticiden, met respect voor land en mens. ‘Het is een visie, het is een missie. En die wordt omarmd door iedereen die bij ons betrokken is.’

ChefsFriends wordt mede mogelijk gemaakt door ‘De vrienden van…’:
Kesbeke Fijne Tafelzuren
Kaasfort Amsterdam
Chaîne des Rôtisseurs
Nice to Meat
Schmidt Zeevis
la Fève chocolade en desserts
Mr. Henry’s 0,00%
De WijnGoeroe
WTOL Academy
Neleman
R & R media en advies
Ook vriend worden? Stuur een e-mail naar richard@chefsfriends.nl of rik@chefsfriends.nl.