‘Als Nederlandse wijn beter wordt, moet het etiket dat ook laten zien’

Nederlandse wijn ontwikkelt zich razendsnel, maar vertelt het etiket dat verhaal al overtuigend genoeg? Nog vóór de eerste slok vormt het etiket ons oordeel over kwaliteit, ambitie en geloofwaardigheid. De vraag is: groeit het Nederlandse wijnetiket mee met de volwassenwording van de wijn zelf? We vragen het wijninfluencer Jarno Helmink en kenner Simon Crone.

Nederlandse wijn heeft lang gevochten om serieus genomen te worden. Inmiddels is dat stadium voorbij. De beste domeinen leveren wijnen die nationaal en internationaal erkenning krijgen. Volgens Jarno Helmink, bekend van zijn Instagram-kanaal Jeanjacques.vin, loopt het etiket daar soms nog achteraan.

‘Het etiket verkoopt uiteindelijk wel’, stelt Jarno nuchter. ‘Er zijn genoeg etiketdrinkers. En wat mij opvalt: de wijngaarden die als beste worden beschouwd, hebben vaak ook een wat klassieker etiket.’ Die constatering vormt de rode draad in zijn observaties.

De eerste indruk van Nederlandse wijnetiketten is volgens hem wisselend. ‘Ik vind dat er best wel lelijke etiketten zijn. Dat klinkt hard, maar het is wel zo. Er zijn domeinen die voor modern gaan, dat is niet per se verkeerd, maar het voelt soms alsof het etiket in Word is gemaakt.’

Kleur, letter en lef

Wie goed kijkt naar Nederlandse wijnflessen, ziet volgens flesfluisteraar Jarno duidelijke patronen. ‘Het zijn vaak effen kleuren. Dat vind ik op zich prettig, het schreeuwt niet. Maar bij de lettertypes gaat het soms mis. Dan lijkt het alsof iemand Times New Roman heeft aangezet en klaar.’

Toch ziet hij ook positieve voorbeelden. Domeinen die hun visuele identiteit serieus nemen en daar consequent in zijn. ‘Hoeve Nekum vind ik heel sterk. Simpel, herkenbaar, met een duidelijke afbeelding. Apostelhoeve heeft ook een mooi etiket. En als je het moderner wilt, dan vind ik Holset echt goed gedaan. Strak, schoon, eenduidig. Alleen de kleur verandert per wijn, verder blijft het herkenbaar.’

Dat deze namen niet toevallig tot de top van Nederland behoren, benadrukt zijn punt. ‘Dat is geen toeval. Die bedrijven hebben hun zaakjes gewoon goed op orde, en dat zie je terug op het etiket.’

Klassiek versus modern

De zoektocht naar een eigen stijl verklaart volgens Jarno ook waarom sommige etiketten minder overtuigen. ‘Veel Nederlandse wijndomeinen bestaan nog niet zo lang. Dan wil je je onderscheiden. Maar als de wijn nog niet top is, dan maak je vaak ook geen topetiket.’

Vergelijkingen met het buitenland maken dat zichtbaar. ‘Als je Nederlandse etiketten naast buitenlandse legt, dan valt het soms een beetje in het niet. Ik ben zelf behoorlijk klassiek ingesteld. Wijn heeft iets elegants en dat zoek ik ook in het etiket. Te modern voelt soms een beetje nep.’

België komt in zijn ogen nog het dichtst in de buurt. ‘In België zie je ook veel moderne etiketten, maar over het algemeen zijn ze daar iets klassieker. Dat past beter bij wijn.’

De rol van regelgeving

Waar wijnwatcher Jarno vooral kijkt naar uitstraling en beleving, brengt Simon Crone de noodzakelijke context. Als wijnmaker en autoriteit op het gebied van Nederlandse wijn weet hij hoe groot de impact van regelgeving is op het etiket.

Sinds 8 december 2023 gelden nieuwe Europese regels voor wijnetikettering. ‘Vanaf wijn van oogst 2024 moeten ingrediënten en voedingswaarden vermeld worden’, legt etiketkenner Simon uit. ‘Dat is best veel extra informatie.’

Verplicht zijn onder meer herkomst, alcoholpercentage, volume, allergenen, bottelaar en nu dus ook energiewaarde en ingrediënten. ‘Dat betekent dat etiketten echt zorgvuldig moeten worden opgebouwd. De NVWA controleert hier op.’

Volgens Simon ontstaan fouten vaak bij nieuwe wijnboeren. ‘Het ontwerp wordt soms uitbesteed aan een ontwerpbureau dat niet alle regels kent. Dan ontbreekt bijvoorbeeld het partijnummer of de herkomst. Dat gebeurt gelukkig steeds minder, maar het blijft een aandachtspunt.’

Voor- en achteretiket

De toegenomen informatieplicht heeft het etiket veranderd. ‘Tien jaar geleden hadden veel flessen alleen een vooretiket’, zegt Simon. ‘Nu zie je bijna altijd een voor- en een achteretiket.’

Die verdeling is logisch. ‘Het voor-tiket is de kunst. Dat is het uithangbord. Het achteretiket is de informatiedrager: verplichtingen, maar ook uitleg over de wijn, serveertips en het verhaal van het domein.’

Volgens Simon is dat geen zwakte, maar juist een kans. ‘Het achteretiket biedt ruimte om context te geven. Dat versterkt de beleving, mits het goed wordt gedaan.’

QR-code als oplossing

Een belangrijk nieuw element is de QR-code. Die mag worden gebruikt om ingrediënten en voedingswaarden digitaal te tonen, zolang energiewaarde en allergenen fysiek op de fles staan.

Jarno staat er positief tegenover. ‘Ik scan het eigenlijk altijd als het erop staat. Ik heb er niks op tegen, zolang het maar netjes achter op de fles staat. Het is een prima middenweg tussen alles moeten vermelden en het etiket niet vol willen plakken.’

Simon ziet vooral praktische voordelen. ‘Als er een foutje in de informatie zit, kun je dat via de QR-code aanpassen. Dat kan met een gedrukt etiket niet.’ Tegelijk plaatst hij een kanttekening. ‘Of mensen het echt lezen, dat weet ik niet. Je moet toch je telefoon pakken.’

Volwassen wordend ontwerp

De grote vraag is of het Nederlandse wijnetiket net zo volwassen is geworden als de wijn zelf. Beide geïnterviewden zijn voorzichtig positief.

‘Je ziet dat domeinen die serieuzer worden, hun etiketten klassieker maken’, zegt Jarno. ‘Wijngoed Thorn en Domein De Wijngaardsberg hebben recent hun etiket aangepast. Meer status, meer rust. Dat past bij waar ze nu staan.’

Die ontwikkeling verwacht hij ook de komende jaren. ‘Zodra een domein echt begint te draaien, zie je dat het etiket meebeweegt. Minder schreeuwerig, meer vertrouwen.’

Simon herkent dat beeld. ‘Wijnmakers hebben inmiddels veel voorbeelden. Ze weten beter wat werkt. Daardoor zijn etiketten zeker volwassener geworden.’

Etiket als spiegel

Het etiket blijkt daarmee meer dan een stukje papier. Het is een spiegel van ambitie, kwaliteit en zelfvertrouwen. Nederlandse wijn is niet langer een curiositeit, maar een serieus product. En dat vraagt om een etiket dat die status ondersteunt.

Of zoals Jarno het samenvat: ‘Als de wijn beter wordt, moet het etiket dat ook laten zien. Klassieker, rustiger, geloofwaardiger. Dat past gewoon beter bij wat Nederlandse wijn nu is.’

ChefsFriends wordt mede mogelijk gemaakt door ‘De vrienden van…’: 
* Kesbeke Fijne Tafelzuren
* Kaasfort Amsterdam
* Chaîne des Rôtisseurs
* Nice to Meat
* Schmidt Zeevis
* la Fève chocolade en desserts
* Mr. Henry’s 0,00%
* De WijnGoeroe
* WTOL Academy
* R & R media en advies
Ook vriend worden? Stuur een e-mail naar richard@chefsfriends.nl of rik@chefsfriends.nl.

De bovenstaande video met Simon Crone is gemaakt in 2018.